Dringende medische hulp blijft vaak dode letter voor mensen zonder wettig verblijf

12/10/2017
Wie geen papieren heeft, heeft in ons land vaak ook maar zeer beperkt toegang tot rechten. Mensen zonder wettig verblijf mogen niet werken, hebben geen recht op uitkeringen, kunnen niet inschrijven voor Nederlandse lessen enz. 
 
Wel hebben ze wettelijk recht op dringende medische hulp. Een aanvraag dringende medische hulp verloopt via het plaatselijk OCMW. Bij een positieve beslissing kunnen zijn dan tussenkomen in de medische kosten. Echter, de complexiteit van de procedure zorgt voor veel drempels en is nefast voor alle partijen.  In de praktijk zien we dat slechts 10 a 20% van de mensen een beroep doet op dringende medische hulp.
 
Veel mensen zonder wettig verblijf weten niet dat ze recht hebben op dringende medische hulp. Weer een grote groep heeft geen idee welke stappen te ondernemen om het toegekend te krijgen. De grootste brok informatie krijgen mensen via mond-aan-mond, maar die is vaak gekleurd en onvolledig.
 
Ook veel zorgverleners blijken onvoldoende geïnformeerd over dringende medische hulp.  Ze weten niet wat hun precieze taak is, welke papieren moeten worden ingevuld en hoe de betaling wordt geregeld. Patiënten zonder wettig verblijf worden om deze reden vaak geweigerd.
 
Gabriel, afkomstig uit Sierra Leone, heeft het aan den lijve ondervonden. Hij verblijft al 10 jaar zonder papieren in België. Hij woont officieus in bij iemand, maar die persoon wil absoluut niet dat hij daar zijn adres zet, want dan komt die zelf in de problemen. En geen officieel adres betekent geen medische zorg.
 
Gabriel kampt met een behoorlijk agressieve allergie, vooral in de zomer. “Ik heb dan veel jeuk en huidproblemen, maar een geneesmiddel kan ik niet krijgen. Ik krijg geen verwijsbrief van het Ocmw, wegens geen adres, en dus kan ik ook geen medicijnen krijgen bij de apotheek. Ik zit dus de hele tijd te krabben en kan ’s nachts nauwelijks slapen. Het is elk jaar behelpen in de zomer. Ik ben zeker niet de enige. Veel mensen zonder papieren zitten met hetzelfde probleem.”
 
Een tijd geleden had Gabriel ook veel irritatie aan de ogen. “Dat was echt niet te harden”, zegt hij. “Uiteindelijk heeft iemand anders het geneesmiddel voor mij gekocht, maar dat is natuurlijk geen oplossing. Ik kan dat toch elke kaar aan iemand gaan vragen? Het kostte €24. Dat kan ik onmogelijk betalen.”
 
James, afkomstig uit Somalië, is nog maar sinds 2014 in België. Bij hem werd TBC vastgesteld, maar aanvankelijk kreeg hij geen behandeling. Hij werd geweigerd op de spoed van het ziekenhuis waar hij hulp ging vragen. Het is pas na tussenkomst van zijn advocaat dat hij kon doorverwezen worden naar het Jan Palfijn-ziekenhuis in Gent. “Daar ben ik goed behandeld”, zegt hij. “2 maand ben ik er gebleven. Zonder tussenkomst van mijn advocaat had dit veel slechter kunnen aflopen.”
 
 
“Dringende medische hulp is allesbehalve toegankelijk voor mensen zonder wettig verblijf, die toch al in een heel kwetsbare situatie zitten”, zegt Annelies Van Loon van Filet Divers, een van onze verenigingen waar armen het woord nemen in Antwerpen. Gabriel en James doen er vrijwilligerswerk. Daarnaast krijgen zij nog veel mensen zonder papieren over de vloer.
 
“We stellen vast dat de procedure heel ingewikkeld is, los van het feit dat mensen vaak niet weten dat ze er recht op hebben. De aanvraagprocedure is zeer complex en voor mensen moeilijk te begrijpen.  Wanneer iemand ziek is en naar het OCMW stapt om een procedure te starten, duurt deze meestal enkele weken, wat zeer lang is indien men medische zorg nodig heeft.
Vervolgens vraagt dit alles veel papierwerk, een grote drempel is voor mensen die zeer weinig kansen krijgen om hun Nederlands te oefenen en verbeteren. Ten slotte ervaren mensen na veel geloop en een positieve OCMW beslissing toch nog dat ze geweigerd worden door geneesheren, of hun medicatie niet op de lijst staat waarvoor het OCMW tussenkomt. En keren ze onverrichter zake -na een lange weg- terug naar huis…
 
Het hoeft niet te verbazen dat mensen als Gabriel en James dan al snel uit de boot vallen. Gevolg? Zij blijven verstoken van essentiële medische zorgen en lopen zo een groot risico op ernstige gezondheidsproblemen.