Mensen in armoede worden voortdurend geconfronteerd met vooroordelen. Ze willen niet werken, hebben de nieuwste gsm, staan met een mooie auto voor de deur van hun sociale woning, ... . Op deze blog doorprikken we die vooroordelen met verhalen en voorbeelden uit de praktijk. Verhalen die de dagelijkse strijd om te overleven van mensen in armoede heel tastbaar maken. De blog moet leiden tot meer respect en luisterbereidheid tegenover mensen in armoede.

Van hulpverlener naar hulpvrager: wat doet dat met een mens?

17/2/2017
Het tij kan keren. En snel. Het ene moment heb je een comfortabel leven met een nieuw samengesteld gezin met drie kinderen, twee auto’s , dubbel inkomen ,huis, vakantie, kadootjes, extra’s noem maar op . Tot er een steentje van het dominospel valt als een donderslag bij heldere hemel.
 
Ik ben Jasmine*, 42 jaar, moeder van drie prachtige kinderen , maatschappelijk assistente. Tot de dag waarop ik het maatschappelijk accident werd. Ik verloor mijn job, een maand later mijn relatie, daarmee samenhangend mijn huis en mijn financiële zekerheid en ook bijna mijn kinderen . Bovenal verloor ik nog hetgeen me het meest dierbaar: mijn waardigheid, mijn eigenwaarde.
 
Daar sta je dan. Geen houvast , geen strohalm , geen helpende hand, in hoogste nood kent men zijn vrienden. Het waren er gelukkig drie die me de moed gaven om door te gaan. Ik heb ook beroep gedaan op professionele hulp. Daar zit je dan met je tonnen ervaring zelf in de penarie. Het is een drempel die je over gaat maar deze drempel was echt de moeite waard om te nemen. Het maakt me tot de sterke persoon die ik vandaag geworden ben.

Je rechten kennen
 
Wat ik als voordeel had (als maatschappelijk werker), is dat ik de sociale kaart, de ocmw-wetgeving, alle rechten die je als persoon in dit land kan uitputten, ken. Die had ik dan toch meegenomen in mijn lege reiskoffer. Ik kende mijn rechten. Voor anderen moet het veel moeilijker zijn om op te komen voor zijn of haar rechten als je ondergedompeld bent in de miserie. En niet iedereen is mondig of heeft op zo’n moment energie om voor zichzelf op te komen.
 
De reis aanvatten was als een Mount Everest beklimmen. Vertellen aan de persoon aan de andere kant van het loket of de tafel dat je maatschappelijk assistente bent die nu zelf in de penarie zit, daar had ik alvast enorm veel lef voor nodig. Het gevoel van zie je wel ‘ ik ben gefaald’, ‘ik kan het niet’, ‘ het zal wel allemaal mijn schuld zijn’, dat overmeestert je. Zelfs al probeert die vriendelijke assistent aan de andere kant van de tafel je te zeggen dat het niet zo is. Het zijn de omstandigheden die gemaakt hebben dat je hier nu zit. Ook ik ben in tranen uitgebarsten tijdens het eerste gesprek. En later nog meerdere keren. Ze lijken niet te voelen hoe ik me nu voel, die hulpverleners. En toen ik zelf nog in mijn hulpverlenerspak zat, deed ik nog zo mijn best om de mensen aan de overkant te verstaan. Je verstaat het pas echt als je er zelf geweest bent.

"Wij kunnen u niet helpen"
 
Het verhaal verstaan ging dan nog tamelijk vlot, maar ingaan op mijn hulpvraag, dat was een ander paar mouwen. Mevrouw, gezien uw situatie kunnen we het niet beter doen dan dat u het nu al doet, we kunnen u dus niet helpen. Tot driemaal toe ben ik gaan vragen om budgetbeheer op te starten omdat ik met mijn minimumuitkering er totaal niet uit kwam. Mijn ervaring in de sector zei, zorg dat je geen grotere putten maakt, want om daar uit te geraken, is een lange weg. Noodgedwongen was er geen andere keuze dan om collectieve schuldbemiddeling aan te vragen.
 
Ik hoor het mijn assistent nog zeggen: “Je gaat veel geruster zijn en je gaat geen vervelende post meer krijgen enzovoort. Met een bang hart ben ik eraan begonnen. De opstartprocedure duurde maar liefst drie maanden in plaats van drie weken. En toen kwam mevrouw de schuldbemiddelaar op huisbezoek om een inventaris te maken van mijn inboedel. Een advocaat komt op bezoek, dus ik zorg dat mijn huis netjes en aan de kant is dat er koffie klaar staat en koekjes in huis zijn. Van inventaris maken was er zo goed als geen sprake, vanop haar stoel en met uitgestreken gezicht stuurde ze mij mijn huis door om na te gaan van welk merk mijn volgens haar grote flatscreentelevisie is. Mijn flatscreentelevisie is
eigenlijk derdehands en van een oud model.

Andere taal
 
Mevrouw had ook het fantastische idee om mij met mijn drie kinderen op een tweeslaapkamer-appartement te laten wonen, “want dat is goedkoper dan de huur die je nu betaalt”. Niet beseffende dat mijn enthousiaste , luidruchtige kinderen en ik daar niet bepaald gelukkig zouden worden. Maar ook niet beseffende dat ik dan ook nog eens een waarborg zou kwijtspelen en er opnieuw een zou nodig hebben. Op lange termijn was dit volgens haar beter. Dan wilde ze ook mijn 12 jaar oude auto die ik cadeau kreeg van mijn moeder doen verkopen. Terwijl mijn kinderen 20 kilometer verderop op school zitten en hun hobby’s hebben wegens een co-ouderschapsregeling. Bovendien was ik toen ook volop aan het solliciteren om terug aan de andere kant van de hulpverlenerstafel te mogen gaan zitten, waar je werkgever verwacht dat je een auto hebt om huisbezoeken af te leggen. Volgens mevrouw de bemiddellaar zijn er heel veel mensen die met de bus naar het werk gaan, hoor. Ook als ze alleenstaande moeder zijn met een kleuter van vier die 20 kilometer verderop op school zit en helaas niet zelfstandig de bus kan nemen. Het leek wel alsof ik alleen stond te roepen in een vallei en de echo weerkaatste in mijn oren. Ik denk dat die
mevrouw een andere taal spreekt dan de mijne.
 
Mevrouw de bemiddellaar vond het belangrijk dat ik bij het OCMW budgetbeheer zou Aanvragen. Dat dit mij al drie keer geweigerd werd, was ook Chinees voor haar. Ok, ik ga nogmaals, geen probleem.

Bonnetjes bijhouden
 
Ik moest vanaf nu alle rekeningen aan haar bezorgen, alle inkomsten aan haar geven, bonnetjes bijhouden, en sollicitatiebrieven voorleggen. Ik had bonnetjes bij de vleet, sollicitatiebewijzen ook, maar die vond ze dan toevallig niet terug in diezelfde enveloppe waar de rekeningen en bonnetjes inzaten. Het waren maar 30 brieven per maand, hoor, mevrouw de bemiddellaar. Na een maand geeft mevrouw de bemiddellaar het op , ik wil niet meewerken, ik doe geen moeite, ik werk tegen en ik heb veel uitgaven. Ze sleepte me voor de rechtbank. Dat zij en ik geen vriendinnen waren, hoef ik u niet te vertellen.
 
Het intensieve solliciteren bracht me dan toch eindelijk op mijn huidige job. Net de dag voor ik op de zitting voor de Arbeidsrechtbank mocht verschijnen, had ik een contract in handen bij het Rode Kruis. Mijn pro deo heeft dat nog eens extra in de verf gezet in de rechtszaal. Zaak uitgesteld omdat ik heb laten zien dat ik toch wel moeite doe. De betichtingen die ik kreeg, waren allemaal op papier te weerleggen. Wat mijn pro deo advocate ook netjes deed. Nadat ik ook daar een hele discussie heb mogen voeren over de manier waarop mevrouw de bemiddellaar mijn dossier zo mismeesterd had. Hetgeen ik al twee jaar probeerde in balans te krijgen. Ik had in die periode nog meer achterstallen dan toen ik het zelf deed, onbetaalde verzekeringen, rekeningen die echt voorrang nodig hadden, liet ze liggen, noem maar op. Wat de pro deo advocate me wel leerde is dat een rechter en een advocaat niet denken met hun hart maar met de wet. En plotsklaps verstond ik dat onze wetten dan ook echt Chinees zijn.

Voltijds aan de slag
 
Momenteel ben ik voltijds aan de slag in een noodopvangcentrum van het Rode Kruis waar ik met vluchtelingen werk. Het OCMW vormt de buffer tussen mij en mevrouw de bemiddellaar en het gaat goed. Mijn maatschappelijk assistent en ik, wij verstaan elkaar .  De enige wetenschap die ik heb is dat ik in 2023 echt ga klinken op mezelf en trots zijn dat ik dit helemaal alleen doorstaan heb. Het is zeker niet fijn dat iemand anders altijd in jouw portefeuille zit. 

Ode privacy van betrokkene te beschermen, is Jasmine een schuilnaam.
Nog meer weten, klik hier door naar ons vormingsaanbod, mee gegeven door mensen in armoede.