Basisinkomen: wondermiddel of paard van Troje?

25/10/2013
Het basisinkomen is helemaal terug van weggeweest. In Zwitserland gaan ze er over stemmen. In Canada liep vroeger al een experiment en nu houden zelfs hot shot bankiers een warm pleidooi voor het basisinkomen. Het zou plots het wondermiddel zijn om de armoede de wereld uit te helpen. Eigenaardig, want waarom is men er dan niet al lang mee begonnen?
 
In Canada hebben ze het al uitgeprobeerd, in 2 kleinere steden. Een basisinkomen boven de armoedegrens. Het experiment had zeker verdiensten. Zo kon men aantonen dat mensen met een hogere uitkering niet minder, maar net sneller en gemakkelijker aan het werk geraken en blijven. Onze federale regering doet vandaag net het omgekeerde. Door de werkloosheidsuitkeringen voor langdurig werkzoekenden ver onder de armoedegrens te laten duiken, zouden mensen als vanzelf een job beginnen zoeken. Lees, een hogere uitkering is een hangmat waarin al die luie werklozen rustig blijven liggen.
 
Een interessant experiment dus, al blijft het afwachten of dit recept ook zou werken als men het op landelijk niveau zou invoeren. Volstaat zo’n basisinkomen om de armoede te bestrijden? Waar haalt men het geld om dat te financieren? Wat neemt men af in de plaats?
 
Met andere woorden, het ene basisinkomen is het andere niet. Gisteren lanceerde hoofdeconoom Peter De Keyzer van BNP Paribas Fortis zijn versie van het basisinkomen. Iedereen zou 900 à 1.000 euro toegestopt krijgen. Bedrijven zouden minder loon moeten betalen en de sociale zekerheid zou plots perfect betaalbaar zijn. Want, en daar komt de aap uit de mouw, die 1.000 euro zou alle andere uitkeringen vervangen. Pensioen, invaliditeit, ziekte, leefloon, het komt allemaal te vervallen. Je krijgt gewoon 1.000 en voor de rest heb je maar je eigen boontjes te doppen. Chronisch ziek? Een handicap? Financiële tegenslag? Geboren in armoede? Sorry, doe het maar met je basisinkomen. De Keyzer wil hiermee de armoede bestrijden en in een beweging een gigantische administratieve vereenvoudiging en besparing realiseren. De man lijkt het nog te menen ook.
 
Deze topbankier heeft blijkbaar geen idee met welke problemen mensen in armoede geconfronteerd worden. Betaal met je 1.000 euro maar je huur op de privé-markt, vaak 500 tot 600 euro. Betaal maar de energiekosten in je slecht geïsoleerde woning. Zorg maar voor brood op de plank. Dan hebben we het nog niet over gezinnen met kinderen. Die zouden dan, in het beste geval, 2.000 euro krijgen en verder niets. De Europese armoedegrens voor gezinnen ligt op 2.100 euro. Maar een alleenstaande moeder zou het dan moeten doen met 1.000 euro (of 900, waarom niet?). Kort gezegd, zo’n basisinkomen is lang geen wondermiddel en kan, als het verkeerd gebruikt wordt, zelfs leiden tot een gigantisch sociaal bloedbad.
 
Over een ding lijkt er ondertussen wel een consensus te groeien. Heel wat inkomens en uitkeringen zijn in ons land te laag. Leefloon, werkloosheidsuitkeringen, invaliditeitsuitkering, ziekte-uitkering, vaak komen ze nog niet eens in de buurt van de Europese armoedegrens (1.000 euro voor een alleenstaande en 2.100 euro voor een gezin). Het Netwerk tegen Armoede lanceerde op 17 oktober, Werelddag van Verzet tegen Armoede, de eis om alle inkomens en uitkeringen op te trekken tot de armoedegrens. Wij vragen dat politieke partijen na de verkiezingen van volgend jaar dat, ook budgettair, inschrijven in het nieuwe federaal regeerakkoord. Tot 25 mei zullen we hen daarover duidelijk bevragen en kleur doen bekennen. Is de armoede daarmee opgelost? Verre van, maar het zou wel een grote sprong voorwaarts zijn.
 
Armoede is immers veel meer dan een gebrek aan inkomen. 70.000 mensen staan op de wachtlijst voor een sociale woning. Mensen in armoede stellen doktersbezoek uit omdat ze het niet kunnen betalen. Energiekosten zijn veel hoger bij wie onder de armoedegrens leeft door de slechte kwaliteit van veel (huur)woningen. En ga zo maar door. Armoede bestrijden doe je niet met een hogere uitkering alleen, maar het is wel de noodzakelijke, eerste stap.