Tax shift zal tot meer armoede en ongelijkheid leiden

23/7/2015
Het Netwerk tegen Armoede reageert bijzonder teleurgesteld op de tax shift die bij de federale regering uit de bus is gekomen. Onze hoop dat hiermee de besparingen voor de meest kwetsbare groepen minstens ten dele zouden gecorrigeerd worden, bleek vals. Integendeel, de lage en middeninkomens gaan er door deze tax shift nog verder op achteruit.

Werkgevers krijgen hun lastenverlaging, maar zonder enige vorm van voorwaarden tot jobcreatie. De regering wil er vooral geen getal op plakken wat deze verlaging zal opleveren. Werkgeversorganisaties twijfelen zelf aan de opbrengst van deze maatregel. De lastenverlaging maakt op het eerste gezicht weinig tot geen verschil voor sectoren waar vandaag al het tarief van 25% geldt en waar veel laaggeschoolde mensen werken, zoals de horeca.
 
Vanaf 2016 zullen we volgens de regering €100 netto per maand meer overhouden, te beginnen met de laagste lonen. Het betreft een fiscale maatregel, maar het blijft onduidelijk hoe men dit concreet zal uitvoeren, wat men onder ‘de laagste lonen’ verstaat of wanneer mensen dit zullen krijgen. De berekening van deze € 100 die we vandaag zien circuleren maakt duidelijk dat het slechts gedeeltelijk over een nieuwe stijging gaat, maar doet ook vrezen dat in de feiten een deel van dit bedrag niet tot bij de mensen zal raken door neveneffecten in de personenbelasting zelf, maar ook omdat onduidelijk is of de regionale regeringen en lokale overheden niet deels zullen minderinkomsten voor hun begroting compenseren door een verhoging van de heffingen daar.
De regering wil hiermee ook ‘aanzetten tot werk’. Opnieuw wordt daarmee de boodschap gegeven: ‘als we het maar aantrekkelijk genoeg maken, zullen mensen wel aan het werk gaan’ of omgekeerd: wie vandaag niet werkt doet dat omdat hij daarvoor kiest. Een pijnlijke vaststelling is dat. Het gaat niet op laaggeschoolde werkzoekenden, mensen met een beperking, jonge schoolverlaters met weinig werkervaring, werkloze 50+ers… met de vinger te wijzen als er geen aangepaste jobs zijn. Of die er straks echt komen is niet gegarandeerd. Werken financieel aantrekkelijk maken zal op zich niet volstaan.
 
Kwetsbare niet-actieven worden met deze taks shift niet gespaard, wel integendeel. De regering blijft volhouden dat het volledige bedrag van de welvaartsenveloppe hier het verschil maakt. Noteer dat die belofte al eerder werd gedaan om andere pijnlijke maatregelen die al genomen waren te verantwoorden. Je kan met hetzelfde geld niet twee maal mensen compenseren.
Bovendien bleek de garantie dat de volledige welvaartsenveloppe zou worden ingezet voor sociale correcties tot nu zeer relatief. De welvaartsenveloppe moet dienen om uitkeringen en de laagste lonen gelijke tred te laten houden met de stijging van de lonen. In de feiten deed de indexsprong de huidige welvaartsenveloppe al teniet. Wat men met dat geld toekende, nam men met de indexsprong weer terug, waardoor mensen met een uitkering er helemaal niet op vooruitgingen. In de praktijk werd bovendien het ‘volledig toegekende bedrag’ steeds ook een stuk afgeroomd (bijvoorbeeld omdat de kinderbijslag naar de gemeenschappen ging). De enveloppe ging ook niet naar alle uitkeringen in dezelfde mate. Met name de werkloosheidsuitkeringen kwamen er minder goed uit.
Los daarvan blijven wij zeggen: wat heb je aan een standstill of lichte ‘verhoging’ in percenten als je je uitkering verliest of er daar een stuk van ziet af gaan? Deze regering heeft in recordtempo een massa mensen hun uitkering ontzegd, vele tienduizenden verloren een deel van hun sociale bescherming door strengere voorwaarden en een andere berekening (inschakelingsuitkeringen, inkomensgarantieuitkering voor deeltijds onvrijwillig werklozen, overlevingspensioen, swt… Vorige week nog waren de zieken en invaliden met het nieuwe verplichte re-integratieplan aan de beurt. De begrotingscontrole brengt hier zeker geen verbetering. Wel integendeel, met wat we nu weten gaan nog eens tienduizenden er verder op achteruit (versterkte degressiviteit voor oudere werklozen, nog moeilijker brugpensioen, verdere uitholling van de wettelijke pensioenen…)
 
De besparingen op allerlei sociale correcties en ondersteunende maatregelen voor mensen met een laag inkomen zijn intussen moeilijk te tellen: van hogere remgelden tot minder geld voor kinderarmoede. Pijnlijk wordt dit nieuwe akkoord helemaal wanneer  de btw op energie wordt opgetrokken van 6 naar 21%. Een eerdere ‘verlaging’ die nu ‘rechtgezet’ wordt, maar die de consument wel grotendeels zelf betaald had, immers, de spilindex werd zo in 2014 een tijdje langer niet overschreden… Het komt bovenop de al eerder aangekondigde stijging van de energieprijzen (2% door de vennootschapsbelasting op intercommunales). Van de 8% stijging door de verrekening van de groene stroomcertificaten in de distributienettarieven zwijgen we hier even, als we het lijstje Vlaamse besparingen moeten beginnen opsommen dat dezelfde kwetsbare mensen treft…
Tegelijk kondigt de regering aan verder te besparen op personeel bij de overheid en andere dienstverleners. Zo moeten de ziekenfondsen 100 miljoen inleveren. We krijgen dus morgen wellicht nog minder loketten en persoonlijke dienstverlening? Net wat de drempel voor mensen in armoede kan verlagen.
 
Als we tot slot moeten vaststellen dat de grote vermogens andermaal de dans ontspringen, stellen wij veel vragen bij dit beleid. Op deze manier zijn het andermaal niet de sterkste schouders die de zwaarste lasten dragen. Op deze manier wordt geen welvaart gecreëerd, maar armoede en een toenemende ongelijkheid. Wij roepen deze regering de daad bij het woord te voeren en haar sociale gelaat écht te tonen. Het moet anders.

Lees het artikel in Gazet van Antwerpen.

Lees het artikel in Het Laatste Nieuws

Lees het artikel in De Standaard