Hervorming rechtsbijstand moet leiden tot betere kwaliteit

14/3/2013
Federaal minister van Justitie Turtelboom werkt al een tijd aan de hervorming van de rechtsbijstand, het pro-deosysteem. Het systeem is te duur, vindt de minister, en dus komt er een hervorming (lees: besparing). Het Netwerk tegen Armoede vraagt ook een hervorming van de rechtsbijstand, maar dan in de eerste plaats om de kwaliteit te verbeteren. Teveel mensen hebben geen toegang tot kwaliteitsvolle juridische bijstand en dat leidt tot klassejustitie. De voorstellen die nu circuleren, wijzen vooral in de richting van een pure besparingsoperatie, waardoor financieel kwetsbaren het nog moeilijker zullen krijgen om hun rechten te vrijwaren. Het Netwerk tegen Armoede maakt zich ernstig zorgen.
 
In het hele debat rond de hervorming van de rechtsbijstand wordt een partij systematisch buiten elke discussie en elk overleg gehouden: de gebruiker. Financieel kwetsbare mensen zijn aangewezen op pro-deo-advocaten om hun rechten af te dwingen. Helaas vertoont het systeem heel wat gebreken. Dat blijkt uit een project van het Netwerk tegen Armoede rond het verkrijgen van rechten binnen een aantal concrete juridische cases. Het is een traject samen met mensen die gebruik maken van het gratis rechtsbijstandsysteem. Het project, dat loopt met steun van Vlaams minister van Armoedebestrijding Lieten, heeft een aantal belangrijke pijnpunten blootgelegd:
 
  • Er is een gebrek aan correcte, snelle eerstelijns juridische informatie. Justitiehuizen verwijzen al te snel door naar de advocatuur. Algemeen welzijnswerk neemt die taak nog zelden op. Alle hulp is erg verkokerd en gespecialiseerd, waardoor de gebruiker nog nauwelijks zijn weg vindt in het kluwen van juridische dienstverlening.
  • Het pro-deosysteem waarop mensen een beroep doen, kent zijn grenzen: niet alle pro-deo-advocaten zijn even gemotiveerd. Wij krijgen signalen van misbruiken rond betalingen. In veel zaken wordt niet of zeer traag gehandeld.
  • Ombudsdiensten of andere instanties zijn weinig toegankelijk, hebben procedures die heel strik afgemeten zijn in tijd en die vaak ingewikkeld in elkaar zitten.
 
Het Netwerk tegen Armoede verzamelt nu voorbeelden van juridische procedures waarin mensen in een financieel kwetsbare situatie problemen ondervinden om hun rechten waar te maken. Wij hopen dat minister Turtelboom hier rekening mee houdt en dat de hervorming meer wordt dan een pure besparingsoperatie. Net mensen met weinig financiële middelen, zullen daar het eerste slachtoffer van zijn. Wetgeving heeft maar zin als ze door iedereen afdwingbaar is, ook door wie in een financieel kwetsbare positie zit.

Lees het artikel in De Standaard.