28 november: Dag Zonder Krediet - Te mooi om waar te zijn

27/11/2015
Onze emoties sturen voor een groot deel onze aankoopbeslissingen. Marketingspecialisten zijn zich hiervan bewust en spelen via hun reclameboodschappen dan ook gretig in op gevoelens zoals angst, liefde, verlangen, schuld, trots, identiteit, groepsgevoel of een gevoel van exclusiviteit. Adverteerders maken ook graag gebruik van de emotionele kracht van promoties, prijsverlagingen en gratis aanbiedingen. Vooral het gebruik van “gratis” blijkt bijzonder succesvol te zijn. “Gratis”’ bezorgt consumenten namelijk een heel sterke emotionele opwinding waardoor zij het gratis product veel waardevoller inschatten en potentiële nadelen over het hoofd zien.

Consumenten beseffen dit meestal niet en om deze reden organiseert het platform “Dag Zonder Krediet” dit jaar de 12eDag  Zonder Krediet” onder het campagnethema “Te mooi om waar te zijn!”. Hiermee vestigt dit platform de aandacht op alles wat zogezegd “gratis” is, maar in werkelijkheid vaak kosten, beperkende voorwaarden en/of andere nadelen met zich meebrengt. Denk maar aan aankopen aan een 0% krediet (waar toch een betalende kredietkaart achter verscholen is), aan producten die je op het internet gratis kunt bestellen (waarbij je achteraf betalende producten toegestuurd krijgt), aan spelletjes die kinderen gratis kunnen downloaden op hun tablet (maar om een hoger level te bereiken moeten zij toch betalen), aan “2 + 1 gratis” aanbiedingen (met als risico dat je meer koopt dan je echt nodig hebt),...
 
Jongvolwassenen zijn extra kwetsbaar
Het platform “Dag Zonder Krediet” besteedt dit jaar in zijn acties een bijzondere aandacht aan jongvolwassenen. Zij zijn immers bijzonder kwetsbaar door een gebrek aan levenservaring, door peer pressure en door virale marketingtechnieken die inspelen op hun identificatie- en groepsbehoeften.

De kwetsbare positie van jongvolwassenen blijkt ook uit het onderzoeksrapport “Jongvolwassenen en geld” dat net werd opgesteld door Jan Velghe in naam van de consumentenorganisaties. In het voorjaar van 2015 bevroeg hij 1500 Belgische jongvolwassenen van 18 tot 27 jaar over hun financiële vaardigheden en financieel gedrag. Ongeveer de helft van de bevraagde jongvolwassenen was nog financieel afhankelijk van thuis, de andere helft was financieel zelfstandig. Enkele opvallende conclusies uit dit onderzoek:

·         13% van de financieel zelfstandige Belgische jongvolwassenen tussen 18 en 27 signaleert financiële problemen: 19,5% van de financieel zelfstandige Brusselse jongvolwassenen, 16% van de financieel zelfstandige Waalse en 9,8% van de financieel zelfstandige Vlaamse jongvolwassenen.

·         Na vermindering van het inkomen door jobverlies, verlies van de uitkering of ziekte en onvoorziene uitgaven zijn ondoordachte aankopen de belangrijkste oorzaak van financiële problemen bij financieel zelfstandige 18 tot 27 - jarigen.

·         20.4% van de financieel zelfstandige Belgische jongvolwassenen van 18 tot 27 koopt regelmatig op krediet, 36.7% koopt spullen die hij of zij eigenlijk niet nodig heeft. Financieel zelfstandige Brusselaars (37,3%) kopen frequenter op krediet in vergelijking met financieel zelfstandige Walen (24,1%) en Vlamingen (15,1%).

·         Jongvolwassen mannen met hoogstens een diploma secundair en met een inkomen uit werk lopen een relatief groot risico op problemen door kopen op krediet. Dit risico is nog groter bij jonge vaders (18 – 27 jaar) en bij jongvolwassenen zonder diploma secundair.
 
De integrale studie “Jongvolwassenen en geld” (2015) vindt u hier.
 
De aanbevelingen van het platform “Dag Zonder Krediet”
Het platform “Dag zonder Krediet” vraagt dan ook dat de overheid de nodige maatregelen treft:

·         Het bestrijden van bedrieglijke en misleidende “gratis” aanbiedingen, reclames en verkoopspraktijken moet een speerpunt zijn in de consumentenbescherming. De minister van Consumentenzaken en de Economische Inspectie moeten de oneerlijke, misleidende en agressieve reclames en verkoopspraktijken die de verleiding “gratis” of “kosteloos” hanteren grondig in kaart brengen: welke misbruiken en gevaarlijke verleidingen zijn er en welke wettelijke verbeteringen zijn aangewezen?

·         De Economische Inspectie moet een bijzondere aandacht besteden aan de bestrijding van oneerlijke, misleidende en agressieve reclames en verkoopspraktijken die de termen “gratis” of “kosteloos” hanteren en die verspreid worden via internet, sociale media, SMS, games,...

·         Gelet op de verleidelijke effecten van gratis aanbiedingen, is het aangewezen dat reclames en verkoopspraktijken enkel de omschrijving “gratis” of “kosteloos” mogen hanteren indien de verwerving van dat product/dienst volledig kosteloos is, d.w.z. dat er geen enkele vergoeding noch kost betaald moet worden.

·         Clausules in het contract, de bestelbon en/of de algemene voorwaarden die onduidelijkheid of verwarring scheppen over de vraag of een product/dienst volledig gratis is, moeten in het voordeel van de consument geïnterpreteerd worden.

·         Reclames voor “0 % kredieten”, die in werkelijkheid enkel gratis zijn voor de eerste aankoop en waarbij de kredietopneming nadien, bij het gebruik van de bijhorende kredietopening, betalend is, moeten actief opgespoord en streng gesanctioneerd worden.

·         Er moet een verbod ingevoerd worden op het aanbieden van gratis geld in reclames voor financiële producten/diensten en in reclames voor kansspelen.

·         Elke Belgische jongere die school loopt, moet kunnen genieten van een minimaal aanbod aan financiële vorming: de huidige willekeur m.b.t. financiële educatie op school moet omgezet worden naar een resultaatgerichte aanpak. Dit aanbod start best zo vroeg mogelijk en neemt de leefwereld van het kind als uitgangspunt. Het is ook cruciaal dat kinderen zelf voldoende het belang inzien van financiële vorming en dat de kennis bij jongvolwassenen over de kost van het leven en de hoogte van het eerste loon bevorderd wordt.

·         Regionale overheden moeten gericht campagne voeren om jongvolwassenen die relatief makkelijk overgaan tot aankopen op krediet alert te maken voor de risico’s van kopen op krediet. Concreet kan men dit o.m. doen door een testinstrument te ontwikkelen en te implementeren dat scholen en CLB’s toelaat een aangepaste begeleiding te voorzien voor elke jongere met een verhoogd risico.
 
De uitgebreide aanbevelingen vindt u op www.dagzonderkrediet.be/aanbevelingen.
 
 
 
Sensibilisering via publieksacties en via sociale media
Het platform “Dag Zonder Krediet” Krediet wil dit jaar het brede publiek (met een bijzondere aandacht voor jongvolwassenen) waarschuwen tegen de (financiële) gevaren van “gratis” aanbiedingen en “0 %” kredieten. In de week van 23 november 2015 vinden in Vlaanderen en Wallonië talrijke publieksacties plaats (o.m. in scholen, aan grootwarenhuizen, op publieke plaatsen,...). In Vlaanderen worden deze acties gecoördineerd door de BudgetInZicht samenwerkingsverbanden.
Burgers worden ook via sociale media gesensibiliseerd. Zo is er een Facebookpagina van de Dag Zonder Krediet en werd dit jaar een "DZK-Thunderclap-campagne" opgezet. De campagneboodschap “Te Mooi Om Waar Te Zijn!” wordt ook via een ludiek filmpje onder de aandacht gebracht.
De grote slotactie van deze campagne, die normaal zou plaatsvinden op zaterdag 28 november 2015 in de Nieuwstraat te Brussel, werd helaas geannuleerd rekening houdend met de terreurdreiging.
Een volledig overzicht van alle activiteiten vindt u op www.dagzonderkrediet.be/acties.
 
 
De 31 leden van het platform “Dag Zonder Krediet”
Het platform “Dag zonder Krediet” Krediet is samengesteld uit volgende 31 organisaties:
·         Vlaams Centrum Schuldenlast
·         Gezinsbond
·         Netwerk Tegen Armoede
·         Cebud (Centrum voor Budgetadvies en onderzoek)
·         BudgetInZicht Noord-West-Vlaanderen
·         BudgetInZicht Centraal-West-Vlaanderen
·         BudgetInZicht Zuid-West-Vlaanderen
·         BudgetInZicht Oost Vlaanderen
·         BudgetInZicht Halle-Vilvoorde
·         BudgetInZicht Brussel
·         BudgetInZicht Oost-Brabant
·         BudgetInZicht Boom-Mechelen-Lier
·         BudgetInZicht Antwerpen
·         BudgetInZicht Kempen
·         BudgetInZicht Limburg
·         ABVV
·         ACV
·         Femma
·         Equipes Populaires
·         Steunpunt voor de Diensten Schuldbemiddeling van het Brussels Hoofdstedelijk Gewest
·         Réseau belge de lutte contre la pauvreté
·         Réseau wallon de lutte contre la pauvreté
·         Forum bruxellois de lutte contre la pauvreté
·         Fédération bruxelloise des services sociaux
·         Groupe Action Surendettement (GAS)
·         Groupement d'initiative pour la lutte contre le surendettement de Liège (GILS)
·         Centre de référence en médiation de dettes de Namur (Médénam)
·         Centre de référence du Hainaut (Créno)
·         Actions sociales du Brabant wallon
·         Réseau Financité
·         Jeunes organisés et combatifs (JOC)