Verkiezingen 2014: Haal de werkzoekenden uit de hoek waar de klappen vallen

27/3/2014
Werkzoekenden zitten met het huidige Vlaamse en federale beleid voortdurend in de hoek waar de klappen vallen. De activeringsdruk op werkzoekenden wordt verhoogd. Op federaal niveau, werden de uitkeringen beperkt in de tijd of versneld in afbouw en de controle van de beschikbaarheid van werkzoekenden werd opgedreven en verstrengd.  Op Vlaams niveau, zet de VDAB zijn deuren open, niet alleen voor werklozen, maar evenzeer voor werkende werkzoekenden, leefloners, personen op invaliditeit… Tegelijkertijd moest de VDAB besparen op zijn personeel en op zijn dienstverlening, denk aan de afbouw van de werkwinkels.

Op zich is er niets mis mee om werkzoekenden te motiveren en te begeleiden naar een job, ook niet om ze te wijzen op hun plichten en verantwoordelijkheden. Het probleem is echter dat het beleid veel minder oog heeft voor de huidige realiteit van de arbeidsmarkt, de rechten van werkzoekende en werknemer en voor de structurele problemen in onze maatschappij die de zoektocht naar werk of het behoud van een job bemoeilijken. Heel wat werkzoekenden in armoede willen een job maar stoten tijdens hun zoektocht op allerlei drempels: een tekort aan laaggeschoolde jobs, discriminatie en uitsluiting van bepaalde groepen werkzoekenden op de arbeidsmarkt, gebrek aan (betaalbare) kinderopvang, onaangepast openbaar vervoer, geen trajectbegeleiding (op maat), concurrentie met hooggeschoolde afgestudeerden, jobstudenten, gedetacheerden…

Bovendien zijn de eisen op de arbeidsmarkt er niet minder op geworden. De eis naar meer flexibiliteit vertaalt zich in de praktijk naar een opmars van uitzendwerk ( dag- of weekcontracten, tijdelijke of vervangingscontracten), deeltijdse contracten, avond- en weekendwerk…. Voor gezinnen met een lage arbeidsintensiteit ( zie alleenstaanden, invalide partner…) en dus afhankelijk van een laag inkomen, bieden dit soort jobs echter geen uitkomst. Mensen werken dan weliswaar, maar blijven arm.

Daarnaast voelen werkende mensen in armoede de prestatiedruk. Een leven in armoede wordt vaak gekenmerkt door een verwevenheid van problemen, door onvoorspelbaarheid, onzekerheid, acute crisissen… Op bepaalde momenten zet dit ook het functioneren op het werk onder druk. De prestatiedruk laat dit echter nog maar weinig toe. Wie niet mee kan, valt tegenwoordig al snel uit de boot. Uitzendkrachten zijn omwille van hun tijdelijke contracten hier vaak het eerst de pineut van maar meer en meer zien we hetzelfde gebeuren bij vaste arbeidskrachten in de reguliere en zelfs in de sociale economie.

Tegelijkertijd zien we in tijden van budgettaire krapte dat overheden besparen op personeel, via ontslagen, aanwervingsstops, uitbesteding van diensten en dus personeel… Vaak zijn laaggeschoolden hier de dupe hiervan, denk aan het personeel bij de poetsdienst, keuken, onderhoud, afvalophaling, groendiensten, …

Meer werkende armen, meer mensen zonder job, meer mensen in armoede dus. Het Netwerk tegen Armoede vraagt dan ook op de eerste plaats dat de overheid inzet op het behoud en bijkomende creatie van kwaliteitsvolle duurzame jobs voor laaggeschoolden in het reguliere-economische circuit en in de sociale economie binnen de maatwerkbedrijven. Waardig werk is de eerste stap naar een waardig leven. Daarnaast zijn mensen in armoede vragende partij voor een sterke laagdrempelige VDAB zodat mensen in armoede in hun zoektocht naar werk voor hulp en ondersteuning vlot hun weg vinden naar de VDAB. De werkwinkel moet hier een centrale rol in spelen. Dit kan niet vervangen worden door digitale dienstverlening, Mijn Loopbaan, Servicelijn… Verder vragen we de structurele verankering van de trajectbegeleiding op maat van mensen in armoede, waarbij er een integrale aanpak wordt geboden zowel op vlak van werk als welzijn. Dergelijke begeleiding biedt pas echt kansen voor mensen in armoede op een duurzame job en idealiter op een uitweg uit armoede.