Wooncrisis in Vlaanderen

6/5/2014
De nieuwe cijfers van het Groot Woononderzoek 2013 (uitgevoerd door Steunpunt Wonen) maken het duidelijk, het gaat slecht op de private huurmarkt én de situatie wordt er niet beter op. Maar liefst 48,6% van de huurders moet meer dan 30% van zijn inkomen besteden aan huur. In 2005, wanneer de vorige meting werd gedaan, was dit nog 39,2%. Dit zorgt er voor dat 31,6% van de private huurders na betaling van die huur niet voldoende over heeft om menswaardig te leven (t.o.v. 27,4 in 2005).

Deze cijfers (zie onder) zijn alarmerend en geven een duidelijke trend weer. Terwijl de problemen onder huurders enkel groeien, zien we dat zowel de Vlaamse als de federale overheid hun middelen inzetten op beleid dat eigenaars ondersteunt. Voor 2012 (meest recente cijfers) reserveerden beide overheden samen 1,92 miljard euro voor de ondersteuning van eigenaars, terwijl amper  344 miljoen euro naar huurbeleid ging. (Onderzoek Kristof Heylen & Sien Winters).  Terwijl het gros van de afbetalende eigenaars fiscale voordelen ontvangt, krijgt nog geen 3% van alle huurders een vorm van huursubsidie.

Het Netwerk tegen Armoede, het Vlaams Huurdersplatform en Samenlevingsopbouw voerden afgelopen maand actie om deze problematiek aan te kaarten. Samen vormden ze het platform “1/3 is de max” , in alle provincies sloten verschillende organisaties zich bij de actie aan en werden onze eisen onderschreven. Tijdens de verschillende acties was de nood aan beter huurbeleid en meer kwaliteitsvolle en betaalbare huurwoningen duidelijk voelbaar, iedereen was het erover eens, wie aangewezen is op de private huurmarkt kan nauwelijks rondkomen, dat moet anders, en snel, want de wooncrisis is in Vlaanderen bittere realiteit

Niemand bereid tot drastische veranderingen
 
Tot onze grote spijt ziet het er echter niet naar uit dat de situatie na 25 mei zal veranderen. Het platform “1/3 is de max” ondervroeg de Vlaamse lijsttrekkers naar hun plannen omtrent de huurmarkt na de verkiezingen. Hoewel alle partijen de nood erkennen, lijkt niemand echt bereid over  te gaan tot drastische veranderingen. Het blijft ook tijdens deze campagne verrassend stil omtrent dit thema. Op verschillende provinciale acties ondervonden politici nochtans zelf hoe groot de noden zijn. Een uitbreiding van huursubsidies zien verschillende partijen zitten, maar een eerlijke verdeling van middelen tussen eigenaars en huurders is voor velen een stap te ver. Hoewel het overduidelijk is dat de grootste problemen zich bij huurders bevinden, wil men dus vooral blijven inzetten op de woonbonus, het behoud van de ondersteuning van (toekomstige) eigenaars.

Voor veel mensen zal een eigen huis echter nooit een optie zijn. Deze mensen moeten overleven op een private huurmarkt, die door de massale ondersteuning van eigenaars enkel krapper en dus duurder wordt. Bovendien geven verschillende studies (zie o.a. advies Vlaamse Woonraad) aan dat die woonbonus de prijs van koopwoningen opdrijft. Politici weten dit maar al te goed, maar toch blijkt een heroriëntering van de woonbonus zo goed als onbespreekbaar.
 
 
Wat wij vragen :
 
  1. Meer subsidies voor meer huurders
 
Zelfs met verruiming van de huursubsidie en met invoering van de huurpremie voor wachtenden op een sociale woning, ontvangt momenteel nog altijd maar 2,773% van alle private huurders een huursubsidie. Momenteel houdt liefst 31,6 % van de private huurders (goed voor 148.346 huishoudens) na betaling van de huur te weinig over om menswaardig te kunnen leven . Wij vragen op korte termijn een huursubsidie toe te kennen aan 100.000 huurders en het budget voor huursubsidies substantieel op te trekken, zodat op het einde van de legislatuur alle huurders die volgens de minimumbudgetmethode te weinigoverhouden na betaling van hun huur, geholpen worden.
 
  1. Meer en betere huurwoningen
 
De Vlaamse regering voorziet 43.000 extra sociale woningen tegen 2023. Gezien de stijging van het aantal kandidaat-huurders zal dit echter nooit voldoende zijn. Deze investering zal het aandeel sociale woningen niet laten stijgen. Wij vragen inspanningen om het aandeel substantieel op te trekken, zodat de situatie niet enkel status quo blijft, maar meer dan 6% van de Vlaamse gezinnen sociaal kunnen huren. Daarnaast willen wij een overheid die private verhuurders ondersteunt & aanmoedigt tot verhuren.
 
  1. Een woonbeleid dat aandacht heeft voor de private huurmarkt, en niet enkel inzet op eigendomsverwerving
 
Vanaf 1 juni 2014 wordt Vlaanderen bevoegd voor de woonbonus. Daar zal de Vlaamse overheid bij ongewijzigd beleid 1,7 miljard aan moeten spenderen (cijfers Vlaamse Woonraad). Ter vergelijking, het huidige budget voor het Vlaamse woonbeleid bedraagt ongeveer 650 miljoen euro. Wij vragen meer evenwicht tussen het budget voorzien voor pure eigendomsverwerving en het budget dat huurders ten goede komt.
 
Reacties politici :
 
Voor CD&V  zocht Caroline Bastiaens (Antwerpen) bij wijze van experiment een huurwoning, en ontdekte zo zelf dat “de Antwerpse huurmarkt krap is, zeker voor grote gezinnen”. Minister Jo Vandeurzen liet weten vooral te willen inzetten op meer sociale woningen, maar blijft een eigen woning zien als eerste keuze voor woonzekerheid.
 
Voor Open VLD zocht Willem-Frederik Schiltz ook een woning in Antwerpen, ook tevergeefs. Bart Somers (burgemeerster Mechelen) laat weten dat hun partij wil inzetten op meer huursubsidies maar anderzijds pleit voor meer selectief en tijdelijk gebruik van sociale woningen. De woonbonus blijft behouden, initiatieven voor de bevordering van sociale en private huurmarkt moeten met andere middelen worden gefinancierd.
 
Ook SP.A vindt dat het stimuleren van de huur budgettair niet ten koste mag gaan ten opzichte van het stimuleren van eigendomsverwerving. We behouden de woonbonus, staat te lezen in de reactie van minister Lieten.
 
Voor Groen gingen zowel Freya Piryns, Kathleen De Ridder als Lies Corneillie met kwetsbare huurders op zoek naar een geschikte huurwoning. Allen zonder resultaat. Voorzitter Wouter Van Besien laat weten dat Groen ons volgt en meer sociale woningen en meer en hogere huursubsidies wil. Dit wil de partij  onder meer door een hervorming van die woonbonus, met name door die te beperken tot maximaal 15 jaar.
 
Ook voor N-VA  blijft eigendomsverwerving de absolute prioriteit. Dat staat te lezen in de reactie van Ben Weyts. Het principe van de woonbonus blijft behouden. Mensen die het echt nodig hebben moeten terecht kunnen in een sociale woning en Ben Weyts is van mening dat sociale woningen in eerste plaats moeten gaan naar mensen die het echt nodig hebben. Fraude kan niet getolereerd worden.

Lees hier het artikel in De Morgen.

Bekijk hier de reportage in het VTM-Nieuws.
 
 
Cijfers Groot Woononderzoek 2013
 
Statuut:
73,5% eigen woning
6,2% sociale woning
17,7% private woning
2,6% woont gratis (bv. via werk)
* geen significante wijziging met 2005*
 
 
 
Inkomen:

Gemiddeld besteedbaar inkomen private huurder               2 102 euro per maand
Gemiddeld besteedbaar inkomen afbetalende eigenaar   3 474 euro per maand
 
Kosten
Gemiddelde huurprijs private markt                   581 euro per maand
Gemiddelde afbetaling hypotheeklening          737 euro per maand
 
Tussen 2005 & 2013 stegen huurprijzen met 1,7% BOVEN de index
Tussen 2005 & 2013 steeg gemiddelde afbetaling hypothecaire lening met 1,2% BOVEN de index
 
Betaalbaarheid
48,6% van huurders betaalt meer dan 30% van inkomen aan huur (vs. 39,2% in 2005)
25,6% van afbetalende eigenaars betaalt meer dan 30% van inkomen aan hypotheek (vs. 21,7%  in 2005)
 
31,6% van de private huurders houdt na betaling huur niet genoeg over om menswaardig te wonen (vs. 27,4% in 2005)
10,4% van de afbetalende eigenaars houdt na betaling huur niet genoeg over om menswaardig te wonen (vs. 9,4% in 2005)