Veel gestelde vragen

1. Wat is armoede?
2. Wat is generatiearmoede?
3. Wat doet een vereniging waar armen het woord nemen?
4. Structurele armoedebestrijding.
5. Waar vind ik een lijst van erkende verenigingen waar armen het woord nemen?
6. Hoe groot is de armoede in Vlaanderen?
7. Ik wil mensen in armoede bevragen. Waar kan ik terecht?
8. Hoe kan ik me inzetten als vrijwilliger?
9. Wat is gekleurde armoede?
10. Op welke levensdomeinen grijpt een armoedesituatie in?


1.    Wat is armoede?
Mensen belanden in armoede wanneer ze niet meer in staat zijn om te voorzien in hun basisbehoeften. Armoede kan bepaald worden in functie van het inkomen. Zo heeft de Europese Unie de armoedegrens per land vastgesteld als 60 % van het mediaan inkomen (het middelste, dus niet het gemiddelde, inkomen van alle burgers van dat land). Voor België is dat €973/maand voor een alleenstaande en €2.044/maand voor een gezin met 2 kinderen. Ter vergelijking, het leefloon bedraagt €785 voor een alleenstaande en €1.403 voor een gezin met 2 kinderen.

Centrum voor Sociaal Beleid, onderzoekscentrum verbonden aan de Universiteit Antwerpen, berekende nog een andere armoedegrens die beter aansluit bij de realiteit: de budgetstandaard. Die gaat na welk budget men per maand nodig heeft om basisproducten (voeding, kleding, huur/huisvesting, …) aan te kopen. Daar ligt de grens op €1.135 voor een alleenstaande en €2.022 voor een gezin met 2 kinderen.

Duidelijk is dat het leefloon (maar ook nog heel wat andere sociale uitkeringen en lage lonen; het gaat niet alleen over sociale uitkeringen maar ook over inkomsten via arbeid “de werkende armen” ) ver onder de armoedegrens liggen. Zij bestendigen de armoedesituatie van mensen. Armoedeorganisaties, vakbonden en sociale bewegingen vragen al jaren dat alle uitkeringen minstens opgetrokken worden tot de Europese armoedegrens.

Maar armoede betekent ook kansarmoede. Armoede is een veel complexer probleem dan alleen maar een gebrek aan inkomen. Wie in armoede leeft, zit verstrikt in allerlei vormen van sociale uitsluiting die ook nog eens op elkaar inwerken en elkaar versterken. Enerzijds is er de materiële kloof: mensen vinden geen betaalbare, kwaliteitsvolle woning, stellen doktersbezoek uit, vinden moeilijk werk en kinderen uit kwetsbare gezinnen lopen een groter risico op schoolachterstand.

Die materiële uitsluiting vormt de buitenkant van armoede. De binnenkant van armoede wijst op menselijke gevolgen. Gebrek aan zelfvertrouwen, schaamte, een negatief zelfbeeld. Een armoedesituatie kan reële psychische schade veroorzaken, wat de zoektocht naar werk of naar een geschikte opleiding nog verder bemoeilijkt.

2. Wat is generatiearmoede?

Generatiearmoede is armoede die van generatie op generatie doorgegeven wordt. Kinderen die in armoede geboren worden, hebben in verhouding een grotere kans om later ook in armoede te leven. Of, anders gezegd, voor hen is het nog moeilijker om uit de armoede te geraken.

De kenmerken van kansarmoede zijn bij hen nog veel nadrukkelijker aanwezig en zeker ook de binnenkant van armoede laat zich bij hen nog veel scherper voelen.

3. Wat doet een vereniging waar armen het woord nemen?

Het eerste doel van onze verenigingen is armoedebestrijding door het nastreven van maatschappelijke verandering. De verenigingen combineren hiervoor een basiswerking met een themawerking. Met de basiswerking halen de verenigingen mensen in armoede uit hun sociaal isolement . Veel van onze verenigingen hebben dan ook een onthaalruimte waar men terecht kan voor een kopje koffie, een babbeltje.
Verder willen onze verenigingen mensen in armoede ook opnieuw vertrouwen geven in hun eigen capaciteiten. Hier neemt het vrijwilligerswerk een belangrijke plaats in. Zaken aanpakken, slagen en waardering krijgen staan hierbij centraal.

Elke vereniging werkt rond thema’s die belangrijke domeinen uit het leven van mensen in armoede aanpakken. De mensen verzamelen ervaringen en formuleren knelpunten. Rond het thema gaat de vereniging in gesprek met veldwerkers, verantwoordelijken en beleidsmakers. Ze formuleren veranderingsvoorstellen die een belangrijk verschil moeten maken voor de mensen in armoede.
Naast deze bijdrage tot structurele veranderingen besteedt elke vereniging ook aandacht aan de dagelijkse problemen van uitsluiting. Armen worden ondersteund bij het verwerven van een plaats in de samenleving.

4. Structurele armoedebestrijding

De verenigingen waar armen het woord nemen willen aan structurele armoedebestrijding doen. Via maatschappelijke veranderingen en beleidsbeïnvloeding proberen wij duurzame maatregelen af te dwingen tegen armoede: hogere sociale uitkeringen, een betere toegang tot aangepast en kwaliteitsvol werk, een onderwijs dat kinderen meeneemt in plaats van uitsluit, toegankelijke en betaalbare gezondheiszorg, betaalbaar wonen en echte participatie van mensen in armoede.

5. Waar vind ik een lijst van erkende verenigingen waar armen het woord nemen?

De lijst vind je hier.

6. Hoe groot is de armoede in Vlaanderen?

In Vlaanderen leeft 10,6 % van de bevolking in armoede, 1 op 10 dus. 1 op 12 kinderen wordt geboren in een gezin in armoede. Meer cijfers over armoedebestrijding vind je op www.armoedebestrijding.be of www.decenniumdoelen.be

7. Ik wil mensen in armoede bevragen. Waar kan ik terecht?


Contacteer hiervoor  het Netwerk tegen Armoede of  1 van de verenigingen waar armen het woord nemen. Houd er wel rekening mee dat heel wat verenigingen al sterk bevraagd worden door allerlei diensten en personen. Bekijk daarom eerst met de vereniging of het past. Het is ook belangrijk dat een bevraging respectvol gebeurt, dat mensen in armoede zicht hebben op wat er met de bevraging gebeurt en dat hun privacy gegarandeerd wordt

8. Hoe kan ik me inzetten als vrijwilliger?

Verenigingen zijn soms op zoek naar extra vrijwilligers, zowel mensen met als zonder armoede-ervaring die zich langere tijd kunnen engageren. Dat maakt immers de kracht uit van onze verenigingen, dat mensen met en zonder armoede-ervaring samen stappen zetten in de strijd tegen sociale uitsluiting. Wil je graag je steentje bijdragen, contacteer dan een vereniging in jouw buurt: zie …

9. Wat is gekleurde armoede?

Armoede stijgt het snelst bij mensen van etnisch-culturele minderheden. In het laatste Jaarboek van Oases wordt daar dieper op ingegaan. Zij worden even goed geconfronteerd met de verschillende oorzaken van sociale uitsluiting, maar kampen bovendien ook nog met taalachterstand en racisme en discriminatie.

Daarom startte het Netwerk tegen Armoede samen met Cera en het Minderhedenforum een project gekleurde armoede op, met steun van de Vlaamse overheid.  Binnen dit project ondersteunen we verenigingen waar armen het woord nemen en andere baisswerkingen om de stem  van mensen in armoede van buitenlandse origine te versterken door hen te betrekken bij de themawerking van de vereniging.

10. Op welke levensdomeinen grijpt een armoedesituatie in?


Als we de armoede duurzaam en structureel willen bestrijden, moeten we ook, maar niet alleen, de inkomenskloof aanpakken. In het kader van Decenniumdoelen 2017 (een samenwerkingsverband van armoedeorganisaties, vakbonden, mutualiteiten en sociale bewegingen) bakenden we 6 Decenniumdoelen af op het vlak van inkomen, werk, gezondheid, onderwijs, wonen en participatie. Meer info op www.decenniumdoelen.be