Vereniging in beeld: Vierdewereldgroep Mensen voor Mensen

“Een speel-o-theek is voor ons zoveel meer dan een uitleendienst van speelgoed. Het is een plek waar we graag vertoeven, samen met onze kinderen. Ze kunnen hier spelletjes spelen, maar ook buiten fietsen. Onze kinderen hebben hier al dingen ontdekt waar wij nog nooit van gehoord hadden. En die we in de winkel ook nooit zouden kunnen betalen. Voor ons en onze kinderen is dit een tweede thuis. We steken ook veel van elkaar op. Hier kun je in een veilige omgeving raad vragen aan elkaar, zonder dat je op de vingers getikt wordt. Dat betekent meer voor de opvoeding van onze kinderen dan 10 opvoedingsboeken samen. Onze kinderen zien hun leefwereld verruimen. Met een leefloon of een andere uitkering heb je niet het budget om dat allemaal zelf te voorzien.”

Aan het woord zijn Cindy, Sonia, Marianne en Kimberley, allemaal vrijwilligers van Vierdewereldgroep Mensen voor Mensen in Aalst. Cindy, Marianne en Kimberley zijn vooral actief in de oudergroep. Sonia begeleidde als ervaringsdeskundige mee het WAW-traject (een traject voor kwetsbare mensen om op een duurzame manier aan de slag te geraken) en werpt zich al enkele jaren op het thema werk. Ze is ook een van de drijvende krachten achter de permanenties, groepsgesprekken waarbij mensen ervaringen kunnen uitwisselen over de meest uiteenlopende thema’s: opvoeding, werk, cultuur, noem maar op. Soms zijn er ook vormingsmomenten aan verbonden.

Als je op woensdagnamiddag binnenwipt in de speel-o-theek, komt je een gezellige drukte toegewaaid. Spelende kinderen, keuvelende ouders, het geratel van fietsjes en het getik van pionnen. “Dit is de speelruimte die we thuis niet hebben voor onze kinderen”, legt Cindy uit. “Ik zou dit voor geen geld van de wereld kunnen missen. Iedereen heeft de mond vol over kinderarmoede, maar hier wordt daar heel concreet aan gewerkt. Kinderen krijgen hier de kans om hun horizon uit te breiden, nieuwe indrukken op te doen en bij te leren.“

Sociaal isolement

Heel wat verenigingen binnen het Netwerk tegen Armoede hebben een speel-o-theek of werken gericht met kwetsbare gezinnen met kinderen: via laagdrempelige kinderopvang, oudergroepen of specifieke jongerenwerkingen. Kwetsbare jongeren vinden maar moeilijk de weg naar het klassieke jeugdwerk. Te duur, onzekerheid, sociaal isolement, vroegere negatieve ervaringen van uitsluiting, het zorgt ervoor dat jongeren die geboren zijn in armoede heel moeilijk hun weg vinden naar de jeugdbeweging of bijvoorbeeld sportclubs. Met jeugdwerk dat zich specifiek tot hen richt, geraken ze uit hun sociaal isolement, kunnen ze zich positief engageren, hebben ze een veilige ruimte om op adem te komen, kan de brug naar het reguliere jeugdwerk of een sportvereniging soms gelegd worden en, heel belangrijk, krijgen ze een stem. De verenigingen waar armen het woord nemen proberen hun bekommernissen tot bij het beleid te brengen, zowel lokaal als Vlaams (via het Netwerk tegen Armoede). 


GO! onderwijs van de Vlaamse Gemeenschap vindt het belangrijk om werkingen te steunen rond kwetsbare kinderen en jongeren, waarin zowel jongeren als ouders een belangrijke stem krijgen. De scholen van GO! zullen tijdens Music For Life knuffels verkopen ten voordele van de kinder- en jongerenwerkingen van het Netwerk tegen Armoede, waaronder de speel-o-theek van Vierdewereldgroep Mensen voor Mensen. Een actie waar de verenigingen waar armen het woord nemen uiteraard zeer blij om zijn.

GO! for life

“Wij zijn hier natuurlijk ontzettend blij mee,” zegt coördinator Frederic Vanhauwaert van Netwerk tegen Armoede. “Dit zal onze werkingen met kinderen en jongeren een belangrijke duw in de rug geven. Het ingezamelde geld kunnen we investeren in spelotheken en in nog meer vorming voor leerlingen, leerkrachten en directies in het GO!. Maar deze actie is niet alleen financieel een grote opsteker. Even belangrijk is de boodschap van armoedebestrijding vanuit de kennis en ervaring van mensen in armoede zelf. Het GO! geeft met deze actie ook en vooral een heel belangrijk maatschappelijk signaal.”

Vanuit die kennis en ervaring brengen mensen in armoede heel concrete problemen naar boven. Met de schooltoelage bijvoorbeeld. “Veel mensen krijgen die heel moeilijk ingevuld, of ze weten soms niet eens dat ze er recht op hebben”, zegt Cindy. “En in veel gevallen durven mensen niet de stap te zetten om een aanvraag te doen. Het is pijnlijk om te zien dat zoveel gezinnen elk schooljaar weer uit de boot vallen. Daarom hebben wij onlangs in de speel-o-theek een infonamiddag georganiseerd om de drempel te verlagen om de aanvraag in te vullen. Tijdens de openingsuren zijn ouders hier toch al. Dan is het gemakkelijk om dit samen met hen te bekijken. Als je meerdere kinderen hebt, kan dat je schoolfactuur met enkele honderden euro’s doen dalen. Allesbehalve een overbodige luxe dus.”

Uitpas

De UiTPAS, een pas waarmee je in een aantal steden en gemeenten op een betaalbare manier kan deelnemen aan vrijetijdsactiviteiten, wordt nu geleidelijk over heel Vlaanderen uitgerold. Met een gericht kortingssysteem kunnen mensen met een laag inkomen gemakkelijk tickets kopen of zich inschrijven voor vrijetijdsactiviteiten, zonder dat ze een stempel opgeplakt krijgen. Vierdewereldgroep Mensen voor Mensen heeft hier, samen met Welzijnsschakel Ommekeer uit Erpe-Mere, pionierswerk verricht.

De eerste UiTPAS kwam er in Aalst en omliggende gemeenten, als vervolg op de kansenpas die in 1995 in de Vierdewereldgroep ontstaan is. “Die kortingen zijn belangrijk, maar niet voldoende”, legt Marianne uit. “Mensen moeten ook een mentale drempel overwinnen. Vaak denken ze dat cultuur niets voor hen is. Ik dacht dat eerst ook, maar ondertussen is een heel nieuwe wereld voor mij opengegaan. Betaalbare vrijetijdsactiviteiten heb je even hard nodig als brood op de plank. Mensen in armoede trekken zich vaak terug tussen hun vier muren. Uit schaamte en schuldgevoel. Die binnenkant van armoede wordt nog te vaak miskend. Je kunt de buitenkant (werk, inkomen, huisvesting, betaalbare gezondheidszorg, …) niet aanpakken zonder ook aan de binnenkant te werken. En dat kun je alleen maar door mensen uit hun isolement te halen. Voor kinderen is dat misschien nog belangrijker. Bij hen gaat het erom te voorkomens dat ze zich isoleren. Als je netwerk van vrienden, kennissen of familie uiteenvalt, is het heel moeilijk om dat terug op te bouwen. Cultuur en vrijetijdsparticipatie zijn daarom broodnodig. Net zoals andere mensen genieten ook wij graag van mooie dingen – alleen kennen we het soms niet en daarom is het goed dat we dit via de Vierdewereldgroep ontdekken.”

Binnenkant van armoede

Sonia is heel erg bezig met die binnenkant van armoede: “jarenlang in armoede leven richt grote mentale schade aan. Mensen voelen zich niet goed in hun vel, kampen met een gebrek aan zelfvertrouwen of hebben weinig vertrouwen in andere mensen.”  In het WAW-traject zag ze dat het mogelijk is om daaraan te werken. WAW werd uitgetekend door Vierdewe-reld¬groep Mensen voor Mensen met steun van Europa. Het staat voor Werk-Armoede-Welzijn. “Bedoeling was om kwetsbare mensen te begeleiden in een traject op maat, naar werk of naar een opleiding. De begeleiding naar werk (door VDAB, GTB of Groep Intro), begeleiding op vlak van welzijn (door OCMW of CAW) én groepswerk rond de binnen¬kant van armoede (door een tandem van Vierdewereldgroep Mensen voor Mensen), het werd allemaal geïntegreerd aangepakt. Dat verhoogt de slaagkansen aanzienlijk. Als je mensen blind naar een job jaagt, maar er wordt niet tegelijk gewerkt aan hun gekwetste binnenkant én aan structurele knelpunten binnen de diensten vinden ze geen duurzaam werk. 
In onze vereniging ontwikkelden wij deze nieuwe WAW-methodiek, waarvan ondertussen belangrijke elementen werden opgenomen in de W²-trajecten van de VDAB. Op die manier is er iets veranderd voor en met mensen in armoede van Aalst, maar ook voor vele anderen in Vlaanderen.”

Uit het WAW-traject is ook de ‘Binnenste Buitengroep’ gegroeid, een groepstraject rond de binnenkant van armoede en het thema ‘schulden’.  Zo krijgen mensen terug greep op hun leven en worden stappen vooruit gezet in hun leven enerzijds en wordt er in dialoog gegaan met diensten als OCMW en CAW Aalst om de schuldhulp¬verlening te versterken anderzijds.