Een ‘open’ vereniging is in de eerste plaats een gastvrije vereniging, die mensen uitnodigt en op hun gemak stelt. Door het organiseren van laagdrempelige activiteiten en door een gezellige, open sfeer durven ook nieuwe mensen langskomen en voelen mensen zich er al gauw op hun gemak. Zo'n vereniging zet de deur eigenlijk altijd open voor iedereen en neemt tijd voor de nieuwe mensen in de vereniging. Ook mensen die er al wat langer zijn, probeert de open vereniging (steeds opnieuw) te betrekken bij de werking.
Open en gastvrij zijn als vereniging moet op elk moment een belangrijk aandachtspunt blijven. Dit is nodig, zowel om nieuwe mensen in armoede te bereiken, als om de vrijwilligers binnen de vereniging te kunnen blijven betrekken bij de werking.

Het woord ‘actief’ in actieve openheid wil zeggen dat het om meer gaat dan de open sfeer en gastvrijheid. Mensen van de organisatie gaan actief op zoek naar andere mensen in armoede die met dezelfde moeilijkheden zitten om hen ook te bereiken en een plaats te geven binnen de vereniging.
Het is nodig om bewust en steeds opnieuw inspanningen te doen om naar mensen in armoede toe te stappen en hen uit te nodigen om aan één of meer activiteiten van de vereniging deel te nemen.

Het ‘deelnemen’ hoeft immers niet voor iedereen hetzelfde te betekenen. Er zijn verschillende gradaties terug te vinden:

• van soms tot bijna altijd aan de activiteiten deelnemen
• van aanwezig zijn tot actief het verloop van de activiteiten bepalen
• alleen komen of samen met anderen
• …

Om mensen actief uit te nodigen moet elk met zijn wens tot deelname aan bod kunnen komen zonder zich verplicht te voelen tot een welbepaalde manier van deelnemen.

In verenigingen waar armen het woord nemen komen armen in groep samen, gesteund door niet-armen. Ze treden uit hun isolement, leren van mekaars ervaringen en oplossingen en ervaren dat ze niet alleen staan in hun armoede. Door dit gemeenschappelijk maken van de armoede-ervaring valt ook de individuele schuld weg: de maatschappelijke mechanismen die aan de basis van armoede liggen komen op tafel.

Door het samenkomen van armen en niet-armen wordt er een netwerk gevormd van armen en niet-armen samen. Door het bestaan van dit netwerk krijgen mensen in armoede belangrijke steun om allerlei dagelijkse situaties op te vangen en om deel te nemen aan alle aspecten van het leven. Ook kunnen armen en niet armen door het contact met elkaar ondervinden dat ze niet zo verschillend zijn, waardoor een basis wordt gelegd tot solidariteit. Armoede is immers een zeer omvattend probleem en het belangt bijgevolg iedereen aan.

Opmerking: niet in alle verenigingen komen zowel armen als niet-armen samen (of men moet beroepskrachten meerekenen). In deze verengingen ligt de nadruk dan niet op een netwerk met niet-armen, solidariteit en anders denken over mekaar…

Naast het gegeven dat armen en niet-armen zich verenigen, is het ook belangrijk dat verenigingen zich verenigen. Er kunnen allerlei vormen van samenwerking tussen verenigingen tot stand komen. Het kan gaan om het uitwisselen van ideeën tot het intensief samenwerken om beleidsdoelen te realiseren. De samenwerking kan zich situeren op regionaal, provinciaal, gewestelijk en nationaal vlak.
Op gewestelijk vlak gebeurt dit bijvoorbeeld via het Vlaams Forum Armoedebestrijding. Het betreft (indien mogelijk: alle) verenigingen waar armen het woord nemen uit geheel Vlaanderen. Deelname aan het Vlaams Forum armoedebestrijding is dus een belangrijk element voor de onderlinge solidariteit en samenwerking. Maar er moet rekening mee gehouden worden dat niet alle verenigingen de mogelijkheden hebben om aan de activiteiten te kunnen deelnemen omdat hen de nodige middelen (in mensen en financies) daartoe nog ontbreken. Als zij in die omstandigheden niet deelnemen aan de werkzaamheden van het Vlaams Forum mag dit niet automatisch geïnterpreteerd worden dat zij dit niet willen of niet belangrijk vinden.

Zich verenigen kan voor mensen heel belangrijk zijn. Samenkomen op zich is al aangenaam en waardevol. Maar wanneer mensen samenkomen om antwoorden te zoeken op armoedevraagstukken, kan dit (voor een deel) het isolement doorbreken waarin armen vaak leven.
Immers zo komt men terug in contact met andere mensen. De vereniging wordt de plaats waar men mensen leert kennen en vrienden ontmoet. Vaak vullen ze een leegte in en vormen ze hun eerste netwerk. Dit kan goede moed geven wanneer mensen weten dat ze in de vereniging gehoor zullen krijgen. Het doorbreekt hun isolement, en versterkt tegelijkertijd hun slagkracht. Mensen die in armoede leven, kunnen immers hun individuele ervaringen door het contact met de anderen omzetten in gemeenschappelijke actiepunten en eisen. In de verhalen van anderen herkent men elementen, waardoor men samen tot het besef komt dat bepaalde problemen gemeenschappelijk zijn. Men kan de krachten bundelen om hieraan iets te veranderen.
Elk individu wordt zich ervan bewust dat hij iets te betekenen heeft, waardoor hij weer de kracht krijgt om te vechten voor zijn plaats in de samenleving. Op die manier kunnen armen werken aan hun individuele en maatschappelijke rechten en aan betere kansen.

Dit mechanisme speelt ook op bredere schaal onder de verenigingen zelf. Het belang van het verenigen van verenigingen ligt erin dat men meer invloed kan uitoefenen op het beleid en de samenleving.
Men kan steun vinden bij andere verenigingen om te blijven sleutelen aan de eigen werking. Men kan inspiratie opdoen voor het oplossen van problemen door te kijken hoe een andere vereniging het aanpakt. Men kan ideeën voor activiteiten en ontspanning uitwisselen. Men kan samen zoeken naar een antwoord voor vragen die de vereniging aanbelangen ...

Zo hopen we duidelijk te hebben gemaakt dat ‘zich verenigen’ niet alleen belangrijk is omdat het op zich waardevol is. Het is in de context van armoedebestrijding ook een middel om andere dingen te bereiken, zowel op persoonlijk vlak (verbetering van de levenssituatie en het verhogen van het zelfwaardegevoel) als op het vlak van beleidsbeïnvloeding (zie hierboven). Men staat dan sterker om aan de andere criteria te werken (zoals werken aan maatschappelijke structuren, dialoog en vorming …).

Juridisch gezien moeten armen en niet-armen zich verenigen in een onafhankelijke vzw. Onafhankelijk wil hier zeggen dat je als vereniging niet gebonden bent aan een andere vereniging of instelling. Je kan er wel mee samenwerken, maar men kan je niet opleggen wat je moet doen. De vereniging werkt dus autonoom..

Om zich te verenigen moet men ook werken aan het groepsgevoel. Dit kan gebeuren doordat de vereniging een passende naam kiest, een eigen kenteken heeft, een ontmoetingsruimte ter beschikking stelt, enz. De vereniging moet de mensen motiveren en de nodige ondersteuning bieden opdat de mensen die deel uitmaken van de vereniging betrokken worden bij de groep als groep.