Een leven in armoede zit vol drempels. Mensen vallen steeds meer uit de boot door complexe regelgeving, administratieve rompslomp, digitalisering en strengere voorwaarden. Zo komen de toegang tot werk, een woning, gezondheidszorg, onderwijs, cultuur of sport … steeds meer in het gedrang. Die rechten zijn nochtans verankerd in artikel 23 van de Belgische Grondwet. Ze moeten een menswaardig leven voor iedereen mogelijk maken. Op 10/9/2026 heeft het Netwerk tegen Armoede de campagne ‘Grondrechten in gevaar!’ afgetrapt tijdens een dialoogmoment voor middenveld en beleidsmakers. De eis voor een betere toegang en bescherming van de grondrechten staat centraal voor de Werelddag van Verzet tegen Armoede op 17/10.

Algemeen coördinator Heidi Degerickx: “De grondrechten liggen onder vuur door recente maatregelen van verschillende overheden. We horen steeds vaker ‘eigen schuld, dikke bult’ als het gaat over mensen die in armoede leven en er moeilijk uit geraken. Armoede is geen individuele keuze, maar een maatschappelijk probleem. Het vraagt structurele oplossingen en is een collectieve verantwoordelijkheid van ons allemaal.”

Het individuele schuldmodel (‘eigen schuld, dikke bult’) haalt vaak de bovenhand in de beleidskeuzes en in de samenleving. Mensen denken dat we toch een heel sociaal systeem hebben dat voldoende garanties biedt. Nochtans loopt 18,2% van de Belgische bevolking en 12,8% van de Vlamingen het risico op armoede of sociale uitsluiting. De toegang tot grondrechten wordt steeds moeilijker voor mensen in maatschappelijk kwetsbare positie op verschillende domeinen. Als dat allemaal samenkomt, zien mensen vaak door de bomen het bos niet meer en haken ze af.

De huidige regeringen kiezen voor steeds strengere taal- en arbeidsvoorwaarden, zoals strengere toegang tot een sociale woning, de beperking van de werkloosheidsuitkering in de tijd, hogere gezondheidskosten door stijgende supplementen en ereloonkosten, extra controles van mensen die chronisch ziek zijn. Belangrijke sociale mechanismen zoals het Groeipakket, de verhoogde tegemoetkoming en maximumfactuur in de zorg, studietoelagen, het leefloon, de ziekte-uitkering … alles staat plots op de helling.

We hebben samen met mensen in armoede uit onze lokale verenigingen aanbevelingen geformuleerd. In het algemeen pleit het Netwerk tegen Armoede voor een betere toegang en bescherming van de grondrechten van mensen in armoede door:

• de participatie van mensen in armoede door in dialoog te gaan
• de automatisering van de toekenning van grondrechten zodat de non-take-up van rechten afneemt
• de versterking van het solidariteitsprincipe
• de vereenvoudiging van administratieve procedures
• fysieke toegankelijkheid en outreachende methodieken
• investering in digitale inclusie

Deze aanbevelingen zijn samen met specifieke aanbevelingen opgenomen in een dossier.

Op 10/9/2026 trapte het Netwerk tegen Armoede de campagne 'Grondrechten in gevaar' af en vroeg aan medestanders om de boodschap mee te verspreiden en hun schouders eronder te zetten om écht impact te maken. Professor Patricia Popelier (UAntwerpen) gaf een toelichting over het belang van artikel 23 van de Belgische Grondwet. Daarna volgden een voorstelling van het dossier 'Grondrechten in gevaar' en een gesprek met ervaringsdeskundigen in armoede over de toegang tot grondrechten. Ze delen hun ervaringen ook in een video voor de website en sociale media.

Met de campagne ‘Grondrechten in gevaar’ kaart het Netwerk tegen Armoede aan dat armoede een onrecht is. Het is cruciaal de grondrechten van mensen in armoede te beschermen. Vanaf nu tot 17 oktober zullen het Netwerk tegen Armoede en de lokale verenigingen campagne voeren via verschillende kanalen met affiches, flyers, pins, en gevarendriehoek … Op maandag 12/10 voert het Netwerk tegen Armoede samen met de verenigingen actie op het Europakruispunt aan het station Brussel-Centraal om de eisen kracht bij te zetten aan de start van een week vol lokale acties, met het hoogtepunt op 17/10.