Het Netwerk tegen Armoede brengt mensen in armoede en hun verenigingen samen opdat zij als gelijkwaardige partners en vanuit hun unieke ervaringskennis participeren aan beleidsprocessen en de samenleving met als doel armoede structureel te bestrijden en vermijden.

Het Netwerk tegen Armoede strijdt voor een rechtvaardige, solidaire en inclusieve samenleving waarin iedereen menswaardig kan leven en ten volle kan participeren. We geloven in en streven naar een samenleving die uitsluiting en ongelijkheid bestrijdt en geloven in een inclusieve samenleving. Vanuit het perspectief van mensenrechten streven we naar een samenleving waarin ieders sociaaleconomische grondrechten zijn gegarandeerd en bijgevolg niemand nog in armoede moet (over)leven.

**- menselijke waardigheid

• gelijkwaardigheid en solidariteit
• participatie en dialoog
• wederzijds respect en vertrouwen met samenwerking als doel
• nabijheid en betrokkenheid**

De propeller stelt de werking van het Netwerk tegen Armoede voor. Het Netwerk tegen Armoede heeft 5 kernrollen, waarvan de eerste 3 de ‘kernbladen’ vormen van de propeller. Kernrollen 4 en 5 geven weer hoe we tewerkgaan.

1. Beleidswerker
We willen het Vlaamse beleid inspireren en uitdagen via dialoog. Dat is deel van de politiserende rol van het Netwerk tegen Armoede. Dat gaat over directe
beleidsbeïnvloeding.

2. Sociale innovator
We voeren actie om de publieke opinie en het maatschappelijke domein uit te dagen, te inspireren en te ondersteunen. Dat is deel van de politiserende rol van het Netwerk tegen Armoede. We willen impact hebben op het beleid, maar ook op de maatschappij. Zo doen we aan indirecte beleidsbeïnvloeding.

3. Ondersteuner
We ondersteunen onze verenigingen in de toepassing en uitwerking van de zes
criteria. Zo versterken we ook hun stem in lokale en bovenlokale beleidsprocessen.

4. Dialoog en samenwerking
We werken samen met de verenigingen en stakeholders door verbinding, dialoog, samenwerking, netwerking, uitwisseling, co-creatie. We verzamelen en ontsluiten de kennis en expertise van mensen in armoede naar de buitenwereld.

5. Professionele organisatie
We willen een professionele en performante organisatie zijn. Dat is de motor van de propeller. We gaan voor kwaliteit en willen zowel het netwerk als de verenigingen op dat vlak versterken.

De verenigingen werken volgens 6 criteria, zoals bepaald in het Armoededecreet

1. Mensen in armoede blijven zoeken
2. Mensen in armoede verenigen zich
3. Mensen in armoede nemen het woord
4. Maatschappelijke emancipatie door sensibilisering en vorming
5. Thematisch werken aan maatschappelijke structuren
6. Dialoog met de samenleving en het beleid

Lees meer over de 6 criteria

(De formulering en de volgorde van de 6 criteria zijn eind 2025 licht gewijzigd in het kader van het meerjarenplan 2026-2030.)

1. Het Netwerk is een unieke dialoogpartner van beleidsmakers zodat de besluitvorming rekening houdt met de ervaringskennis van mensen in armoede

De volgende 5 jaar willen we onze unieke rol als dialoogpartner van beleidsmakers verder uitbouwen. We willen mensen in armoede en hun ervaringskennis structureel betrekken bij het beleid en verankeren op een kwalitatieve manier. Beleidsparticipatie van mensen in armoede en advies vanuit ervaringskennis staan centraal in onze werking. We gaan ook op zoek naar nieuwe, creatieve manieren om ervaringskennis in het beleid te brengen.

2. Het Netwerk is actor in het publieke debat en draagt bij aan een meer
genuanceerde beeldvorming over mensen in armoede

Armoede wordt nog te weinig gezien als sociaal probleem in veel maatschappelijke domeinen. Dat bepaalt hoe de samenleving mensen in armoede benadert en in beeld brengt. Het is onze opdracht diverse maatschappelijke spelers te informeren en te sensibiliseren om die beeldvorming bij te stellen.

3. Het Netwerk is een sociale innovator die projecten en (vormings)initiatieven
   ontwikkelt, met en vanuit de verenigingen en partners, om de strijd tegen
   armoede te versterken in verschillende maatschappelijke domeinen

We willen samen met verenigingen en partners sociaal-innovatieve projecten
ontwikkelen die de strijd tegen armoede versterken in verschillende domeinen
(onderwijs, werk, cultuur, sport, zorg …). We willen die domeinen uitdagen, inspireren, ondersteunen en opleiden om ook daar mee armoede te bestrijden. We zien sociaal-innovatieve projecten als een indirecte vorm van beleidsbeïnvloeding. We tonen aan beleidsmakers en andere maatschappelijke actoren dat verandering ten goede mogelijk is via concrete en tijdelijke acties en vorming. We ontwikkelen en rollen instrumenten, methodieken en vorming uit vanuit ervaringskennis.

4. Het Netwerk is ondersteuner van verenigingen in al hun diversiteit, zodat ze
sterke partners zijn in lokaal en bovenlokaal armoedebeleid

De diversiteit van onze verenigingen is een grote troef, maar ook een uitdaging. We willen alle verenigingen gepast ondersteunen zodat ze sterke partners zijn in lokaal en bovenlokaal armoedebeleid. We besteden bijzondere aandacht aan de ondersteuning van erkende ‘verenigingen waar mensen in armoede het woord nemen’ op het vlak van de 6 criteria en het beleidswerk. We hebben oog voor individuele ondersteuning én voor een collectief aanbod.

5. Het Netwerk is een facilitator die de kennis en expertise verbindt van de
verenigingen en van mensen in armoede om sterker te worden als netwerkorganisatie

We willen de kracht van ons netwerk nog meer ontdekken en benutten door
samenwerking, verbinding, dialoog, netwerking, uitwisseling en co-creatie. We
besteden extra aandacht aan de verzameling en ontsluiting van de grote kennis en ervaring van onze verenigingen op verschillende vlakken. Daarmee willen we het lokale en bovenlokale beleidswerk versterken, kennis ontsluiten voor alle verenigingen, kennisuitwisseling tussen verenigingen bevorderen en een meer gedeeld verhaal ontwikkelen. Daarnaast besteden we ook extra aandacht aan de waarde van de diversiteit van onze verenigingen. Dat is een echte troef in de communicatie en representatie van de armoedeproblematiek.

We stellen het faciliteren van ervaringsdeskundigheid en werken vanuit
ervaringskennis centraal in ons netwerk en in alles wat we doen. We willen ons
verder ontwikkelen als expertisecentrum en aanspreekpunt voor advies over
armoedebestrijding vanuit ervaringskennis en dus met directe betrokkenheid
(participatie) van mensen in armoede zelf.

6. Het Netwerk is een professionele, wendbare en zorgzame netwerkorganisatie

We zetten in op de verdere professionalisering van het Netwerk als organisatie.
In verschillende operationele doelstellingen en acties leggen we specifieke accenten voor de komende jaren. We monitoren en evalueren de voortgang en sturen die bij. Een professionele dienstverlening is essentieel voor goede resultaten op de andere strategische doelstellingen.

De input van de verenigingen en ervaringsdeskundigen binnen de verenigingen zijn noodzakelijk voor een goed meerjarenplan. We organiseerden een werksessie met het bestuur en de medewerkers van het Netwerk tegen Armoede. Daarna keken we samen met de verenigingen naar de toekomst tijdens een overlegdag in Brussel. Tijdens de Startdag van 21/1/2025 hebben we samen met de verenigingen de plannen verder concreet uitgewerkt. Zo schreven we een gedragen meerjarenplan.

Het Netwerk tegen Armoede ontwikkelde een nieuw doelstellingenkader voor de beleidsperiode 2026-2030. We vertrekken vanuit de belangrijke strategische lijnen uit het verleden en zetten een aantal belangrijke nieuwe lijnen uit. We bouwen voort op onze sterktes, maar maken ruimte voor nieuwe accenten. We doen dat op basis van het participatief proces met de verenigingen.

De meest opvallende vaststelling is dat, ondanks de hoge ambities om kinderarmoede terug te dringen, er de afgelopen periode nauwelijks beweging in de armoedecijfers was.

Er zijn verschillende manieren om armoede in kaart te brengen. We baseren ons op de indicatoren, die ook in Europees verband gehanteerd worden:

• het relatieve armoederisico
• ernstige materiële deprivatie
• zeer lage werkintensiteit
• risico op armoede of sociale uitsluiting

We gebruiken de cijfers van de SILC-enquête van Statbel van 2018.

Het is duidelijk dat België jammerlijk faalt in het bereiken van de doelstelling die in het kader van Europa 2020 was uitgezet: het verminderen van het aantal mensen in armoede met 380.000. Dat was ook de pijnlijke conclusie van de conferentie waarop de publicatie van het Algemeen Verslag van de Armoede 25 jaar geleden werd herdacht, in december 2019: de laatste 15 jaar is het armoedecijfer constant gebleven.

In Vlaanderen brengt Kind & Gezin de kinderarmoede in kaart dankzij hun nauwe contacten met gezinnen met kinderen. Zij bekijken daarbij 6 criteria: het maandinkomen van het gezin, de opleiding van de ouders, het stimulatieniveau van de kinderen, de arbeidssituatie van de ouders, de huisvesting en de gezondheid.

Daarbij tekent zich een onafgebroken stijgende trend sinds 2010 af:

• 2010: 8,6%
• 2015: 12%
• 2018: 14%

In Vlaamse grootsteden loopt dit op tot meer dan 27%.

Bovendien tikte Unicef in september 2020 België nog stevig op de vingers in het rapport “Worlds of Influence: Inzicht in wat het welzijn van kinderen in rijke landen vormgeeft". Unicef ging na hoeveel kinderen in een gezin met een inkomen onder de armoedegrens opgroeien. Dat is maar liefst 20,6 procent, of één op vijf van de Belgische kinderen. België neemt daarmee een beschamende 29ste plaats in tussen de 41 meest welvarende landen.

De Belgische Federatie van Voedselbanken verdeelt samen met de regionale voedselbanken levensmiddelen die worden verdeelt aan 618 caritatieve verenigingen.

Zij zien een scherpe stijging in het aantal mensen dat een beroep moet doen op voedselbedeling:

• 2010: 115.016
• 2015: 138.557
• 2019: 159.081

De ongeziene maatregelen die sinds maart 2020 werden genomen om de gevolgen van de Covid-19 pandemie zullen nog lang nazinderen. Wat precies de gevolgen zullen zijn is nog niet duidelijk. Dat mensen in armoede bijzonder hard getroffen werden is intussen duidelijk. We verwachten dat de Coronacrisis voor een toename van armoede zorgt. In het rapport van het maatschappelijke relancecomité op vraag van de Vlaamse overheid publiceerde zien we de eerste indicaties.

• Lees meer in de signalenbundel over de impact van de coronacrisis op het leven van mensen in armoede
• Lees de berichten en artikels van het Netwerk over de coronacrisis

1994: AVA – Algemeen Verslag over Armoede

De voorloper vanuit heel wat verenigingen avant la lettre
De notie dat er desondanks toch nog grote delen van de bevolking in armoede leven, kreeg in de jaren tachtig steeds meer aandacht. In 1992 vroeg de regering Dehaene daarom een zogenaamd Algemeen verslag over de armoede. Het werd in oktober 1994 voorgesteld en een jaar later gepubliceerd. Belangrijke vernieuwing was dat het geen louter wetenschappelijk onderzoek was, maar tot stand kwam in nauwe dialoog met mensen die in armoede leefden.

2003: Decreet betreffende de armoedebestrijding (Armoedecreet)

Start kader vereniging waar armen het woord nemen en netwerk van verenigingen

2008: Decreet tot wijziging van het decreet van 21 maart 2003 betreffende de armoedebestrijding

Financiering via overheid

2009: Besluit van de Vlaamse Regering betreffende de armoedebestrijding

Minima voor erkenning vastgelegd

2012: Besluit van de Vlaamse Regering tot wijziging van het besluit van de Vlaamse Regering van 15 mei 2009

Gelijke subsidiëring

2012: Ministerieel besluit betreffende de wijze waarop een vereniging waar armen het woord nemen haar activiteiten en de bereikte doelgroep registreert

Kwaliteitseisen en grensoverschrijdend gedrag

De Vlaamse Regering wil haar verantwoordelijkheid inzake armoedebestrijding opnemen. Ze wil het mogelijk maken dat mensen zelfredzaam kunnen worden en ingaan tegen mechanismen die armoede veroorzaken en in stand houden.

De Vlaamse Regering keurde op 26 september 2025 het Vlaams Actieplan Armoedebestrijding 2025-2029 (VAPA) goed, op voorstel van minister van Welzijn en Armoedebestrijding, Cultuur en Gelijke Kansen Caroline Gennez. Het actieplan verzamelt de acties van de verschillende Vlaamse ministers omtrent armoedebestrijding voor de komende legislatuur. Het vertrekt van een omgevingsanalyse die als bijlage bij het plan is gevoegd.

De bevoegde vakministers zijn verantwoordelijk voor de invulling van de acties, de opvolging en de uitvoering ervan, het participatieve proces met relevante stakeholders, het tijdspad voor de uitvoering en het bepalen van budget en indicatoren voor opvolging.

Lees het Vlaams Actieplan Armoedebestrijding 2025-2029 op de website van de Vlaamse overheid

Op 14/1/2026 vond een hoorzitting over het Vlaams Actieplan Armoedebestrijding plaats in de Commissie Welzijn van het Vlaams Parlement.

Sprekers Henk Van Hootegem van het Steunpunt tot bestrijding van armoede, bestaansonzekerheid en sociale uitsluiting, Heidi Degerickx van het Netwerk tegen Armoede, Geert Schuermans en Inne Van de Ven van SAM vzw, Musti Önlen van de vzw Homie, en professor Ive Marx van de UAntwerpen gaven een toelichting bij het plan en de doelstellingen van het plan.

Lees meer over onze adviezen over het VAPA.

Het Vlaams Actieplan Armoedebestrijding 2020-2024 is beschikbaar op de website over armoedebestrijding van de Vlaamse overheid.

Reactie van het Netwerk op het Vlaams Actieplan Armoedebestrijding 2020-2024

Lees meer over het Vlaams Actieplan Armoedebestrijding 2015-2019 op de site van de Vlaamse overheid

Evaluatie VAPA 2015-2019 door het Netwerk tegen Armoede